2η φάση «Αρίσταρχος» 2011, Γυμνάσιο, Θέμα 3: εκφώνηση και λύση

Απαντήσεις: 3.1 β, 3.2 β, 3.3 ε, 3.4 β, 3.5 γ, 3.6 α, 3.7 β, 3.8 β, 3.9 δ, 3.10 α

3.1: ο Ερμής (0,39 AU) και η Αφροδίτη (0,72 AU) απέχουν λιγότερο από 1 AU. 3.2: οι γίγαντες πλανήτες αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο. 3.3: δακτυλίους έχουν και οι τέσσερις γίγαντες· του Κρόνου είναι οι μόνοι φωτεινοί, ενώ του Δία, του Ουρανού και του Ποσειδώνα είναι λεπτοί και σκοτεινοί. 3.4: ο ηλιακός άνεμος αραιώνει όσο απομακρυνόμαστε από τον Ήλιο. 3.5: η βαρύτητα στην επιφάνεια είναι περίπου 1,6 m/s² στη Σελήνη, 3,7 στον Άρη, 9,8 στη Γη και 24,8 στον Δία.

3.6: η κλίμακα των μεγεθών είναι «ανάποδη». Το (β) είναι λάθος γιατί μετρά και η απόσταση, το (γ) γιατί η μεσοαστρική σκόνη απορροφά φως, το (δ) γιατί η πανσέληνος (−12,7) είναι πολύ λαμπρότερη από την Αφροδίτη (−4,6), άρα έχει μικρότερο μέγεθος, και το (ε) γιατί το μέγεθος δεν εξαρτάται από το χρώμα. 3.7: ο William Herschel, στα τέλη του 18ου αιώνα, μέτρησε συστηματικά τα άστρα σε διάφορες κατευθύνσεις και έδωσε το πρώτο σχήμα του Γαλαξία. 3.8: ο Γαλαξίας μας είναι σπειροειδής (με ράβδο).

3.9: πρώτα τα μπαλόνια (αρχές 20ού αιώνα, π.χ. η ανακάλυψη της κοσμικής ακτινοβολίας το 1912), μετά τα αεροσκάφη, οι πύραυλοι (από το 1946) και οι δορυφόροι (από το 1957). 3.10: οι Κηφείδες είναι παλλόμενοι μεταβλητοί με περιόδους από περίπου 1 έως μερικές δεκάδες ημέρες· το (ε) είναι λάθος, γιατί υπάρχουν και άλλοι παλλόμενοι μεταβλητοί (RR Λύρας, τύπου Μίρα).