Τρεις απλοί νόμοι περιγράφουν κάθε τροχιά γύρω από ένα κεντρικό σώμα: πλανήτες, κομήτες, δορυφόρους, διπλούς αστέρες.
τα βασικά
- 1ος νόμος: οι πλανήτες κινούνται σε ελλείψεις με τον Ήλιο σε μία εστία. Περιήλιο \(r_\pi=a(1-e)\), αφήλιο \(r_\alpha=a(1+e)\).
- 2ος νόμος: η επιβατική ακτίνα σαρώνει ίσα εμβαδά σε ίσους χρόνους. Στο περιήλιο και στο αφήλιο: \(v_\pi r_\pi=v_\alpha r_\alpha\).
- 3ος νόμος (στη μορφή του Newton): \(P^2=\dfrac{4\pi^2a^3}{G(M+m)}\).
- Σε μονάδες έτη, AU και ηλιακές μάζες: \(P^2=\dfrac{a^3}{M+m}\).
- Για σώματα γύρω από την ίδια κεντρική μάζα ο λόγος \(P^2/a^3\) είναι ίδιος: συχνά αρκεί σύγκριση με τη Γη ή τη Σελήνη.
παράδειγμα
Ένας κομήτης έχει περιήλιο 0,6 AU και αφήλιο 35 AU. Ποια είναι η περίοδός του;
Λύση. Ο μεγάλος ημιάξονας είναι \(a=(0{,}6+35)/2=17{,}8\) AU, οπότε \(P=a^{3/2}=17{,}8\sqrt{17{,}8}\approx17{,}8\times4{,}22\approx75\) έτη, όσο περίπου του κομήτη του Halley.
συχνό λάθος
Στον 3ο νόμο μπαίνει ο μεγάλος ημιάξονας \(a\), όχι η απόσταση στο περιήλιο ή στο αφήλιο. Και η μορφή \(P^2=a^3\) ισχύει μόνο για έτη, AU και ηλιακές μάζες.
θέματα για εξάσκηση
- 1η φάση 2017, Γυμνάσιο, θέμα 3
- 1η φάση 2017, Γυμνάσιο, θέμα 16
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 1
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 3
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 6
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 15
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 17
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 18
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 19
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 20
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 21
- 1η φάση 2018, Γυμνάσιο, θέμα 30