2η φάση «Αρίσταρχος» 2011, Γυμνάσιο, Θέμα 1: εκφώνηση και λύση

1.Α) Ο Κρόνος είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού συστήματος μετά τον Δία, με διάμετρο περίπου 120 000 km (περίπου 9,5 φορές της Γης) και μάζα 95 φορές της Γης.

1.Β) Είναι αέριος γίγαντας, φτιαγμένος κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, και δεν έχει στερεή επιφάνεια. Έχει τη μικρότερη πυκνότητα από όλους τους πλανήτες, περίπου 0,7 g/cm³, μικρότερη από του νερού. Περιστρέφεται γρήγορα (περίπου 10,7 ώρες), γι’ αυτό είναι αισθητά πεπλατυσμένος στους πόλους. Οι δακτύλιοί του αποτελούνται από αμέτρητα κομμάτια πάγου και πέτρας, από κόκκους σκόνης έως μερικά μέτρα. Απλώνονται σε πλάτος εκατοντάδων χιλιάδων km, αλλά έχουν πάχος μόνο δεκάδες έως εκατοντάδες μέτρα. Οι κύριοι δακτύλιοι (A, B, C) χωρίζονται από κενά, το μεγαλύτερο από τα οποία είναι η διαίρεση του Cassini. Τους είδε πρώτος ο Galileo (1610) και τους εξήγησε ο Huygens (1655).

1.Γ) Ο Κρόνος έχει πάρα πολλούς δορυφόρους (το 2011 ήταν γνωστοί περίπου 60, σήμερα πάνω από 140). Ο μεγαλύτερος, ο Τιτάνας, είναι μεγαλύτερος από τον Ερμή και ο μόνος δορυφόρος με πυκνή ατμόσφαιρα (κυρίως άζωτο), με λίμνες υγρού μεθανίου. Εκεί προσεδαφίστηκε το Huygens το 2005. Ο Εγκέλαδος εκτοξεύει πίδακες νερού από έναν υπόγειο ωκεανό. Ο Μίμας έχει έναν τεράστιο κρατήρα και ο Ιαπετός έχει τη μία πλευρά σκοτεινή και την άλλη φωτεινή.