3η φάση «Ίππαρχος» 2015, Λύκειο, Θέμα 5: εκφώνηση και λύση

Απαντήσεις: 1 Σ, 2 Λ, 3 Σ, 4 Σ, 5 Λ, 6 Σ, 7 Σ, 8 Σ, 9 Λ, 10 Λ

1: ένα κβάζαρ εκπέμπει από περιοχή μικρότερη από το ηλιακό μας σύστημα ενέργεια ίση με εκατοντάδες έως χιλιάδες γαλαξίες. 2: η ενέργεια ενός ενεργού πυρήνα προέρχεται από την ύλη που πέφτει σε υπερμεγέθη μαύρη τρύπα (δίσκος προσαύξησης), όχι από αστέρες. 3: αυτό είναι το φαινόμενο του βαρυτικού φακού. 4: οι τροχιές των πλανητών που φαίνονται με γυμνό μάτι έχουν κλίσεις έως περίπου $7^{\circ }$ (Ερμής) και της Σελήνης περίπου $5^{\circ }$, γι’ αυτό όλοι κινούνται κοντά στην εκλειπτική. 5: οι κηλίδες εμφανίζονται, εξελίσσονται και χάνονται μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες, με κύκλο 11 ετών.

6: είναι μια χρήσιμη αναλογία: οι κηλίδες είναι περιοχές με έντονο μαγνητικό πεδίο, όπως οι καταιγίδες είναι περιοχές έντονης ατμοσφαιρικής δραστηριότητας, και οι εκλάμψεις είναι απότομες εκρήξεις ενέργειας, όπως οι κεραυνοί. 7: εκτός ατμόσφαιρας δεν υπάρχουν απορρόφηση και αναταραχή του αέρα (παρότι σήμερα η προσαρμοστική οπτική βελτιώνει πολύ τα επίγεια τηλεσκόπια). 8: η ουρά ιόντων σπρώχνεται από τον ηλιακό άνεμο και η ουρά σκόνης από την πίεση της ακτινοβολίας, γι’ αυτό οι ουρές δείχνουν μακριά από τον Ήλιο. 9: το ψηλότερο βουνό του ηλιακού συστήματος είναι το Όλυμπος στον Άρη (περίπου 22 km πάνω από τη γύρω πεδιάδα)· ψηλότερη, κατά ορισμένες μετρήσεις, είναι η κεντρική κορυφή του κρατήρα Rheasilvia στον αστεροειδή Εστία. 10: το Clementine (1994) χαρτογράφησε τη Σελήνη από τροχιά· δεν προσεδαφίστηκε.