αρχείο θεμάτων αστρονομίας
αρχική/θέματα/2η φάση/λύκειο/2003/θέμα 1

2η φάση «Ίππαρχος» 2003, Λύκειο, Θέμα 1: εκφώνηση και λύση

Θέμα 1 της 2ης φάσης 2003 για το Λύκειο, με λύση βήμα βήμα. Τηλεσκόπια και παρατήρηση, Ουρανογραφία.

Το θέμα 1 της 2ης φάσης («Ίππαρχος») 2003 για το Λύκειο, 8ος διαγωνισμός. Είναι θέμα της κατηγορίας «Τηλεσκόπια και παρατήρηση» (θεματική: Ουρανογραφία, Ουράνιες συντεταγμένες), με εκτιμώμενη δυσκολία «εύκολο». Πρώτα προσπάθησε μόνος σου. Αν κολλήσεις, πάρε μια υπόδειξη ή δες τη λύση.

εκφώνηση

Εκφώνηση: 2η φάση 2003, Λύκειο, θέμα 1
Ρώτα τον Ερατοσθένη
Πριν πεις «Το έλυσα»: έλεγξε τη λύση σου
  • Αιτιολόγησα κάθε βήμα, όχι μόνο το αποτέλεσμα;
  • Βρήκα όλες τις λύσεις και εξέτασα όλες τις περιπτώσεις;
  • Έλεγξα μονάδες, τάξη μεγέθους και ότι η απάντηση ικανοποιεί τις συνθήκες;
  • Θα την καταλάβαινε κάποιος που δεν ξέρει τη λύση;
Λύση του αρχείου

(Α) Αστερισμοί: παλιότερα, σχηματικές ομάδες άστρων με μορφές από τη μυθολογία. Σήμερα, 88 περιοχές που καλύπτουν όλη την ουράνια σφαίρα, χωρίς κενά. Τα όρια τα καθόρισε επίσημα η Διεθνής Αστρονομική Ένωση το 1930 (E. Delporte), ως γραμμές σταθερής ορθής αναφοράς και απόκλισης. Στην αρχαία Ελλάδα: ο Εύδοξος ο Κνίδιος (4ος αι. π.Χ.) περιέγραψε τους αστερισμούς, ο Άρατος τους έκανε ποίημα (Φαινόμενα), ο Ίππαρχος κατάρτισε κατάλογο άστρων και ο Πτολεμαίος στην Αλμαγέστη κατέγραψε 48 αστερισμούς, οι περισσότεροι από τους οποίους ισχύουν ακόμα.

(Β) Ωρίωνας: ο μυθικός κυνηγός, στον ουράνιο ισημερινό, ο πιο χαρακτηριστικός αστερισμός του χειμώνα. Σχήμα: ένα μεγάλο τετράπλευρο (ώμοι και γόνατα), με τρία άστρα στη σειρά στη μέση, τη Ζώνη, και από κάτω το «σπαθί» με το Νεφέλωμα του Ωρίωνα. Λαμπροί αστέρες: ο Μπετελγκέζ (α, κόκκινος υπεργίγαντας, πάνω αριστερά), ο Ρίγκελ (β, γαλάζιος υπεργίγαντας, κάτω δεξιά), η Μπελατρίξ (γ), ο Σάιφ (κ), και στη Ζώνη οι Αλνιτάκ, Αλνιλάμ, Μιντάκα.

(Γ) Χρήση ως οδηγού: προεκτείνοντας τη Ζώνη προς τα κάτω αριστερά (νοτιοανατολικά) φτάνουμε στον Σείριο (Μεγάλος Κύων). Προς τα πάνω δεξιά (βορειοδυτικά) φτάνουμε στον Αλδεβαράν (Ταύρος) και, πιο πέρα, στις Πλειάδες. Από τον Ρίγκελ προς τον Μπετελγκέζ και πέρα βρίσκουμε τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη (Δίδυμοι). Ανατολικά του Μπετελγκέζ είναι ο Προκύων (Μικρός Κύων), και με τον Σείριο και τον Μπετελγκέζ σχηματίζει το «Χειμερινό Τρίγωνο». Βόρεια είναι η Αίγα (Ηνίοχος) και νότια ο Λαγωός.

Δεν υπάρχει επίσημη λύση για αυτό το θέμα. Τη λύση την έγραψε η επιμέλεια του αρχείου· αν βρεις λάθος, γράψε μας.

Κατηγορία: Τηλεσκόπια και παρατήρηση, Ουράνια σφαίρα και χρόνος · Θεματική: Ουρανογραφία, Ουράνιες συντεταγμένες · Δυσκολία: εύκολο. Η κατηγορία και η δυσκολία είναι εκτιμήσεις.

σχετική θεωρία

τα άλλα θέματα του ίδιου διαγωνίσματος

παρόμοια θέματα