2η φάση «Ίππαρχος» 2008, Λύκειο, Θέμα 2: εκφώνηση και λύση

Α) Οι λαμπρότεροι αστέρες: Μπετελγκέζ (α), ερυθρός υπεργίγαντας στον «ώμο»· Ρίγκελ (β), γαλάζιος υπεργίγαντας στο «πόδι»· Μπελατρίξ (γ), στον άλλο ώμο· Μιντάκα (δ), Ανιλάμ (ε) και Ανιτάκ (ζ), τα τρία άστρα της ζώνης· Σάιφ (κ), στο άλλο πόδι. Φαινόμενα μεγέθη: Ρίγκελ περίπου 0,1 και Μπετελγκέζ περίπου 0,5 (μεταβλητός, από περίπου 0,0 έως 1,6). Παρά το γράμμα α, ο Ρίγκελ είναι συνήθως ο λαμπρότερος.

Β) Ο Ωρίων είναι από τους πιο εύκολα αναγνωρίσιμους αστερισμούς· ο ουράνιος ισημερινός περνά σχεδόν από τη ζώνη του, οπότε φαίνεται από όλη τη Γη. Η προέκταση της ζώνης προς τα κάτω δείχνει τον Σείριο και προς τα πάνω τον Αλδεβαράν. Στη μυθολογία ήταν μεγάλος κυνηγός· τον σκότωσε ένας σκορπιός, και γι’ αυτό ο Ωρίων δύει όταν ανατέλλει ο Σκορπιός και δεν φαίνονται ποτέ ψηλά στον ουρανό μαζί.

Γ) Το νεφέλωμα του Ωρίωνα (M42) φαίνεται με γυμνό μάτι ως θολό «αστέρι» στο ξίφος του κυνηγού. Είναι νεφέλωμα εκπομπής σε απόσταση περίπου 1350 ετών φωτός, η πλησιέστερη μεγάλη περιοχή γέννησης αστέρων. Το αέριό του ιονίζουν και φωτίζουν οι νεαροί, πολύ θερμοί αστέρες του Τραπεζίου (θ¹ Ωρίωνα). Στην ίδια περιοχή βρίσκονται και το M43, το νεφέλωμα ανάκλασης M78 και το σκοτεινό νεφέλωμα της Κεφαλής του Ίππου.