1η φάση «Εύδοξος» 2011, Λύκειο, Θέμα 2: εκφώνηση και λύση

(α) Διάβαση λέμε το πέρασμα ενός μικρότερου (σε φαινόμενο μέγεθος) ουράνιου σώματος μπροστά από τον δίσκο ενός μεγαλύτερου, όπως φαίνεται από τον παρατηρητή. Το μικρό σώμα φαίνεται ως σκοτεινή κουκκίδα που διασχίζει τον φωτεινό δίσκο. (Με τον όρο «διάβαση» λέγεται και το πέρασμα ενός άστρου από τον μεσημβρινό του τόπου, η μεσουράνηση.)

(β) Από τη Γη βλέπουμε διαβάσεις του Ερμή και της Αφροδίτης μπροστά από τον Ήλιο, γιατί μόνο αυτοί περνούν ανάμεσα σε Ήλιο και Γη. Επίσης διαβάσεις των δορυφόρων του Δία μπροστά από τον δίσκο του, και διαβάσεις εξωπλανητών μπροστά από τα άστρα τους, η μέθοδος με την οποία έχουν βρεθεί οι περισσότεροι εξωπλανήτες.

(γ) Είναι σπάνιες, γιατί οι τροχιές έχουν κλίση ως προς την εκλειπτική. Χρειάζεται ο πλανήτης να βρίσκεται σε κατώτερη σύνοδο ακριβώς κοντά σε δεσμό. Του Ερμή: περίπου 13–14 ανά αιώνα, τον Μάιο ή τον Νοέμβριο. Της Αφροδίτης: σε ζεύγη με διαφορά 8 ετών, που επαναλαμβάνονται μετά από 105,5 ή 121,5 έτη (2004 και 2012, οι επόμενες το 2117 και το 2125).