2η φάση «Ίππαρχος» 2004, Λύκειο, Θέμα 2: εκφώνηση και λύση

(Α) Ενεργοί γαλαξίες: γαλαξίες των οποίων ο πυρήνας εκπέμπει τεράστια ενέργεια, συχνά περισσότερη από όλα τα άστρα του γαλαξία μαζί, που δεν προέρχεται από άστρα. Η πηγή είναι η ύλη που πέφτει σε μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα στο κέντρο μέσα από δίσκο προσαύξησης (ενεργός γαλαξιακός πυρήνας, AGN).

(Β) Είδη: γαλαξίες Seyfert: σπειροειδείς με πολύ λαμπρό, μικρό πυρήνα και πλατιές γραμμές εκπομπής. Κβάζαρ (quasars): οι πιο φωτεινοί, συνήθως πολύ μακρινοί, που μοιάζουν με άστρα στις φωτογραφίες· ο πυρήνας ξεπερνά τον ίδιο τον γαλαξία. Ραδιογαλαξίες: συνήθως ελλειπτικοί, με πίδακες και τεράστιους «λοβούς» ραδιοεκπομπής (π.χ. Κύκνος Α, M87). Blazar (π.χ. τύπου BL Lacertae): πίδακας που κατευθύνεται σχεδόν προς εμάς, με έντονη μεταβλητότητα. Σύμφωνα με το «ενοποιημένο μοντέλο», είναι το ίδιο φαινόμενο που το βλέπουμε από διαφορετικές γωνίες.

(Γ) Κύρια χαρακτηριστικά: πολύ μεγάλη φωτεινότητα από πολύ μικρό χώρο. Γρήγορες μεταβολές λαμπρότητας (σε μέρες ή ώρες), που δείχνουν ότι η πηγή δεν είναι μεγαλύτερη από μερικές φωτεινές μέρες. Ακτινοβολία σε όλο το φάσμα, από ραδιοκύματα ως ακτίνες γάμμα, συχνά μη θερμική (σύγχροτρο). Πλατιές και στενές γραμμές εκπομπής. Πίδακες σωματιδίων με σχεδόν την ταχύτητα του φωτός.