1η φάση «Αρίσταρχος» 2004, Λύκειο, Θέμα 2: εκφώνηση και λύση

(Α) Εκλειπτική και ουράνιος ισημερινός: ο ουράνιος ισημερινός είναι η προβολή του ισημερινού της Γης στην ουράνια σφαίρα, ο μέγιστος κύκλος που απέχει 90° από τους ουράνιους πόλους. Η εκλειπτική είναι ο μέγιστος κύκλος που διαγράφει φαινομενικά ο Ήλιος μέσα σε ένα έτος ανάμεσα στα άστρα (η προβολή της τροχιάς της Γης). Σχηματίζουν γωνία 23,4° (λόξωση) και τέμνονται στα δύο ισημερινά σημεία: το εαρινό (γ) και το φθινοπωρινό.

(Β) Οριζόντιες συντεταγμένες: σύστημα με βάση τον ορίζοντα του παρατηρητή. Ύψος $h$: η γωνία του άστρου πάνω από τον ορίζοντα (0° έως 90°, αρνητικό κάτω από αυτόν). Αζιμούθιο $A$: η γωνία κατά μήκος του ορίζοντα από ένα σημείο αναφοράς (συνήθως τον Βορρά, προς την Ανατολή). Είναι απλές στη χρήση, αλλά αλλάζουν συνεχώς με την ώρα και διαφέρουν από τόπο σε τόπο.

(Γ) Ουρανογραφικές (ισημερινές) συντεταγμένες: με βάση τον ουράνιο ισημερινό. Απόκλιση $\delta$: η γωνία βόρεια (+) ή νότια (−) του ισημερινού (σαν το γεωγραφικό πλάτος). Ορθή αναφορά $\alpha$: η γωνία κατά μήκος του ισημερινού από το εαρινό σημείο γ προς τα ανατολικά, σε ώρες (0ώ έως 24ώ, όπου 1ώ = 15°). Επειδή «γυρίζουν» μαζί με τον ουρανό, είναι ίδιες για όλους και αλλάζουν ελάχιστα με τα χρόνια (λόγω μετάπτωσης). Γι’ αυτό χρησιμοποιούνται στους καταλόγους και τους χάρτες.