αρχείο θεμάτων αστρονομίαςΤο θέμα 2 της 1ης φάσης 1999 για το Λύκειο, 4ος διαγωνισμός. Είναι θέμα της κατηγορίας «Γαλαξίες και κοσμολογία» (θεματική: Γαλαξίες και κλίμακες, Εξέλιξη των αστέρων), με εκτιμώμενη δυσκολία «μέτριο». Πρώτα προσπάθησε μόνος σου. Αν κολλήσεις, πάρε μια υπόδειξη ή δες τη λύση.
εκφώνηση
Πριν πεις «Το έλυσα»: έλεγξε τη λύση σου
- Αιτιολόγησα κάθε βήμα, όχι μόνο το αποτέλεσμα;
- Βρήκα όλες τις λύσεις και εξέτασα όλες τις περιπτώσεις;
- Έλεγξα μονάδες, τάξη μεγέθους και ότι η απάντηση ικανοποιεί τις συνθήκες;
- Θα την καταλάβαινε κάποιος που δεν ξέρει τη λύση;
Λύση του αρχείου
Προέλευση και εξέλιξη: μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, μικρές διακυμάνσεις πυκνότητας (που φαίνονται στην ακτινοβολία υποβάθρου) μεγάλωσαν με τη βαρύτητα. Η σκοτεινή ύλη σχημάτισε «άλως», μέσα στις οποίες το αέριο ψύχθηκε και σχημάτισε άστρα. Οι πρώτοι γαλαξίες εμφανίστηκαν μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια μετά, και οι μεγάλοι χτίστηκαν σταδιακά με συγχωνεύσεις μικρότερων.
Είδη (Hubble): ελλειπτικοί (παλιά άστρα, λίγο αέριο, τυχαίες τροχιές άστρων), σπειροειδείς και ραβδωτοί σπειροειδείς (περιστρεφόμενος δίσκος με βραχίονες, αέριο, σκόνη, νέα άστρα, και εξόγκωμα με παλιά άστρα) και ανώμαλοι (πλούσιοι σε αέριο, ακανόνιστοι). Δυναμική και σύσταση: άστρα, αέριο, σκόνη και, κυρίως, σκοτεινή ύλη. Οι καμπύλες περιστροφής μένουν «επίπεδες» μακριά από το κέντρο, ένδειξη αόρατης μάζας. Στο κέντρο σχεδόν όλων βρίσκεται υπερμεγέθης μαύρη τρύπα.
Παράδειγμα: ο γαλαξίας της Ανδρομέδας (M31), σπειροειδής, ο μεγαλύτερος της Τοπικής Ομάδας. Απέχει περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός, έχει διάμετρο περίπου 220.000 έτη φωτός και περίπου ένα τρισεκατομμύριο άστρα. Είναι το μακρινότερο αντικείμενο που βλέπουμε με γυμνό μάτι. Πλησιάζει τον Γαλαξία μας με περίπου 110 km/s. Παλαιότερα θεωρούνταν βέβαιη η συγχώνευσή τους σε περίπου 4–5 δισεκατομμύρια χρόνια· νεότερες μελέτες (2025) δίνουν περίπου 50% πιθανότητα μέσα στα επόμενα 10 δισεκατομμύρια χρόνια.
Δεν υπάρχει επίσημη λύση για αυτό το θέμα. Τη λύση την έγραψε η επιμέλεια του αρχείου· αν βρεις λάθος, γράψε μας.
Κατηγορία: Γαλαξίες και κοσμολογία, Αστέρες και ακτινοβολία · Θεματική: Γαλαξίες και κλίμακες, Εξέλιξη των αστέρων · Δυσκολία: μέτριο. Η κατηγορία και η δυσκολία είναι εκτιμήσεις.
σχετική θεωρία
τα άλλα θέματα του ίδιου διαγωνίσματος
- 1η φάση 1999, θέμα 1 Ηλιακό σύστημα
- 1η φάση 1999, θέμα 3 Ηλιακό σύστημα
- 1η φάση 1999, θέμα 4 Γαλαξίες και κοσμολογία